report

Sturing in transities: Een raamwerk voor strategiebepaling

 
Welcome to the transition twenties: the decade in which transitions will become more urgent, commonplace AND controversial. This calls for incisive policies around transitions. But how? After having mapped the state of transition in the Netherlands, we are now publishing this report that centers around the concept of ‘steering’. Tasked by the Dutch Ministry of Infrastructure and Water Management, DRIFT and NSOB set out to develop a new framework to give policymakers an actionable perspective. This framework is presented in this report.
 
(article continues in Dutch)
 
Het rapport “Sturing in transities: Een raamwerk voor strategiebepaling” komt op een goed moment: mensen voelen dat de wereld zeker niet hetzelfde zal blijven, maar we weten nog niet wat er gaat komen.
 
Onhoudbaarheid manifesteert zich dagelijks en overal. Extreme droogte, hevige neerslag, extreem weer en sociale onrust zijn voorbeelden van inmiddels ‘verwachte verrassingen’: schokken, crises en incidenten die als symptomen van destabilisatie worden gezien.
 
Destabiliserend zijn niet alleen de externaliteiten – ‘het weer’ – maar ook de reacties vanuit het regime daarop. Denk daarbij aan de gasconflicten in Groningen, de Urgenda- en recenter de stikstofcrisis, en het onvermogen en in eerste instantie de onwil van de overheid om proactief en adequaat de transitie mee te sturen naar een gewenste richting.
 
Het zijn signalen dat er niet alleen behoefte maar vooral ook noodzaak bestaat om de rol van de overheid structureel anders in te richten. Tegelijkertijd ontstaat ook een verdiept inzicht in de complexe dynamiek die onder deze grote veranderingsprocessen schuilt. Een terugkerende vraag vanuit de beleidspraktijk is dan ook: anders inrichten, hoe dan?!
 

“Sturing in transitie vraagt om nieuwe vormen van beïnvloeding, die niet de overheid centraal zet, maar maatschappelijke dynamiek richting geeft en versnelt!”

 
Hierbij lijkt de hoop soms gevestigd op een generiek kader om ‘de’ transitie te sturen. Maar sturing in transitie, zo blijkt keer op keer, vraagt nieuwe vormen van beïnvloeding die niet de overheid centraal zet maar vooral gericht is op het helpen richting geven en versnellen van maatschappelijke dynamiek. Een simpel antwoord en generiek patroon voor sturing in transitie zal je in dit rapport niet vinden — het presenteert wel een raamwerk voor strategiebepaling dat eenvoudig en relatief snel toepasbaar is in de beleidspraktijk.
 
We baseren dit raamwerk op twee modellen die los van elkaar al veel in gebruik zijn binnen de overheid, maar die nog weinig in verbinding met elkaar zijn gebracht: de X-curve zoals ontwikkeld door DRIFT en het sturingskwadrant zoals ontwikkeld door de NSOB. In opdracht van het ministerie van I&W hebben we dit raamwerk toegepast op de domeinen mobiliteit, klimaatadaptatie en circulaire economie.
 
Lees meer
Download hier het volledige rapport. Daarnaast hebben we voor elk van de domeinen een verdiepend transitieperspectief geschreven. Ook publiceerden we een serie van vier essays waarin we aandacht geven aan de sociale dimensies van transities, over draagvlak, gedrag, in- en uitsluiting en sociale innovatie.
 
Meegepraat op 13 november?
Op vrijdag 13 november nodigde DRIFT samen met het NSOB alle bestuurders, beleidsmakers, transitiepioniers en betrokken burgers uit die wij kennen (of nog niet kennen) voor een interactieve webinar over dit rapport. Hier vind je de slides van die bijeenkomst!
 
Referentie
Nena Bode, Sophie Buchel, Gijs Diercks, Marleen Lodder, Derk Loorbach, Igno Notermans, Roel van Raak, Joren Scherpenisse & Martijn van der Steen. Sturing in transities: Een raamwerk voor strategiebepaling. DRIFT, Erasmus Universiteit Rotterdam, 2020.


Date
October 22, 2020