(Dit artikel en rapport zijn in het Nederlands)
Een circulaire economie kan pas écht duurzaam zijn als zij ook sociaal rechtvaardig is. Dit rapport in opdracht van het Planbureau voor de Leefomgeving onderzoekt hoe rechtvaardigheid vorm kan krijgen in de transitie naar een circulaire economie, en biedt handvatten om rechtvaardigheid expliciet mee te nemen in beleid.
De transitie naar een circulaire economie gaat verder dan technische innovatie en efficiënt gebruik van grondstoffen. Het is ook een maatschappelijke transitie die vragen oproept als: wie profiteert, wie betaalt de rekening, en wie wordt (onbedoeld) buitengesloten? Door oog te hebben voor dit soort vraagstukken in beleid wordt maatschappelijk draagvlak en legitimiteit vergroot, en kan het de transitie juist versnellen.
In dit onderzoek worden drie circulaire beleidsmaatregelen onder de loep genomen. (1) Biobased optoppen in de bouw gaat over het toevoegen van lichtgewicht woonlagen op bestaande bouw, (2) het statiegeldsysteem stimuleert het inleveren van lege flessen en blikjes, en (3) het Europese Right to Repair-beleid geeft consumenten meer mogelijkheden om apparaten te laten repareren in plaats van te vervangen.
Om beleidsmakers houvast te bieden, introduceert het rapport drie bouwstenen voor een rechtvaardige circulaire transitie:
-
Rechtvaardigheid expliciet maken – door de onderliggende principes en aannames helder te benoemen.
-
Rechtvaardige uitkomst én proces – door aandacht te hebben voor verdeling, participatie en erkenning.
-
Spanningsvelden in de implementatie – door dilemma’s te herkennen en bespreekbaar te maken.
Deze bouwstenen helpen de transitie naar een circulaire economie niet alleen een antwoord te laten zijn op materiaalschaarste, maar ook een verandering naar een eerlijkere maatschappij.
Bekijk ons rapport hier: Circulair én Rechtvaardig: Bouwstenen voor inclusief beleid
Dit rapport heeft bijgedragen aan de balans van de leefomgeving 2025, een tweejaarlijks rapport dat in beeld brengt hoe de leefomgeving in Nederland er voor staat: Balans van de Leefomgeving 2025 | Planbureau voor de Leefomgeving
